Trong cuộc đời cầm quân của cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp, quyết định chuyển phương châm tác chiến tại Điện Biên Phủ từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” là một trong những dấu mốc đặc biệt khó quên. Lịch sử đã khẳng định giá trị của điều chính cố Đại tướng gọi là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân” với chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 07/5/1954, thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mở đường cho Hiệp định Genève (Giơnevơ) về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Đông Dương.

Trong không khí của những ngày mùa Thu lịch sử và kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 - 25/8/2026), chúng ta càng thấm thía hơn rằng đằng sau thắng lợi “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” của hơn 70 năm trước chính là những bài học sâu sắc về sự trung thực, trách nhiệm, tôn trọng sự thật và đặt lợi ích chung lên trên hết. Và đó cũng chính là phẩm chất cao đẹp của người chiến sỹ cách mạng Việt Nam trong cuộc đấu tranh, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở mọi giai đoạn, mọi thời kỳ lịch sử.

“Quyết định khó khăn nhất”

Tháng 12/1953, Bộ Chính trị đã họp và hạ quyết tâm tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ để tạo bước ngoặt cho cuộc kháng chiến chống Pháp[1]. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Phương châm tác chiến ban đầu được xác định là “đánh nhanh, giải quyết nhanh”[2], với dự kiến tập trung lực lượng, tiến công trong thời gian ngắn khi quân Pháp chưa kịp củng cố hoàn chỉnh hệ thống phòng ngự và dự kiến tiêu diệt cứ điểm Điện Biên Phủ trong 3 đêm 2 ngày. Trên cơ sở phương án đó, công tác chuẩn bị được triển khai khẩn trương. Tuy nhiên, tình hình tại Điện Biên Phủ thay đổi nhanh chóng.

Quân địch liên tục tăng cường lực lượng, hỏa lực, hoàn thiện công sự và từng bước biến Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm kiên cố. Trong khi đó, quá trình chuẩn bị của ta cũng xuất hiện những khó khăn. Pháo binh chưa vào được trận địa đúng yêu cầu; khả năng hiệp đồng giữa các lực lượng còn hạn chế; nhiều điều kiện để tiến hành một trận đánh lớn theo cách “đánh nhanh” chưa thực sự bảo đảm. Qua nhiều ngày trực tiếp theo dõi chiến trường, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy phương án được lựa chọn từ trước đã không còn phù hợp với những biến chuyển trên thực địa. Vấn đề lúc này không nằm ở quyết tâm tiến công Điện Biên Phủ, mà ở lựa chọn cách đánh có khả năng bảo đảm thắng lợi và hạn chế tổn thất.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước bàn kế hoạch mở chiến dịch Điện Biên phủ năm 1954 (Ảnh tư liệu TTXVN)

Ngày 26/1/1954, Hội nghị Đảng ủy Mặt trận được triệu tập để thảo luận lại phương án tác chiến. Đại tướng đặt ra một câu hỏi có tính quyết định: “Đánh như vậy có bảo đảm chắc thắng hay không?”.

Tại mặt trận Điện Biên Phủ, đồng chí Cục phó Cục Bảo vệ Quân đội (Cục Bảo vệ an ninh Quân đội ngày nay) Phạm Kiệt, người được cử đi kiểm tra công tác chuẩn bị chiến trường ở phía Đông Bắc, đã thẳng thắn báo cáo những khó khăn quan sát được và đề nghị Tổng Tư lệnh xem xét lại kế hoạch “đánh nhanh”. Sau này Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho biết Phạm Kiệt là người duy nhất vào thời điểm đó trực tiếp nói với ông về những lo ngại đó, trong khi một số cán bộ khác dù cũng có những băn khoăn tương tự nhưng lại ngần ngại không nêu ra vì e rằng ý kiến của mình có thể bị xem là dao động[3].

Thay đổi phương châm đồng nghĩa với thay đổi phương án đã được thống nhất và đang được triển khai trên toàn mặt trận: bộ đội rời vị trí đã bố trí; những khẩu pháo được đưa vào trận địa bằng rất nhiều công sức phải kéo trở ra; kế hoạch chiến đấu, hậu cần và hiệp đồng phải tái tổ chức toàn bộ. Sau khi cân nhắc tương quan lực lượng, khả năng thực tế của ta và mức độ phòng ngự ngày càng vững chắc của đối phương, Đại tướng đi tới kết luận đánh theo phương châm “đánh nhanh, thắng nhanh” nhất định thất bại, thậm chí sẽ là “tội ác” liên quan trực tiếp tới xương máu của cán bộ, chiến sỹ. Ông quyết định hoãn cuộc tiến công, chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”, một quyết định đã đem tới thắng lợi quan trọng về sau.

Trong một tập thể, “nhìn thấy” vấn đề và “nói ra” vấn đề đôi khi là hai việc hoàn toàn khác nhau. Điểm đặc biệt trong câu chuyện lịch sử nhỏ của chiến dịch Điện Biên Phủ 72 năm trước chính là ở chỗ đã có một người dám nói và một người sẵn sàng lắng nghe. Đại tướng Võ Nguyên Giáp không xem ý kiến khác biệt - thậm chí là đi ngược bầu không khí phấn chấn, khí thế chiến đấu của toàn quân ở thời điểm phát động chiến dịch - như biểu hiện của thiếu quyết tâm, và cũng không lấy phương án đã được các cấp lãnh đạo thống nhất làm lý do để từ chối cân nhắc. Những ý kiến, những thông tin mới tiếp tục được kiểm tra, so sánh và đặt trong diễn biến thực tế, khách quan, đa chiều của chiến trường để ra quyết định. Đây chính là biểu hiện cụ thể của tư duy khoa học trong lãnh đạo và chỉ huy: quyết định phải được kiểm chứng bởi thực tiễn và có thể được điều chỉnh khi thực tiễn chuyển biến.

Những bài học còn nguyên giá trị

Hơn bảy thập niên sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, bối cảnh phát triển của đất nước đã có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, bài học về công tác lãnh đạo, chỉ đạo và trách nhiệm của người đảng viên vẫn còn nguyên ý nghĩa và những giá trị đáng để tham khảo.

Trong điều kiện hiện nay, yêu cầu về việc tôn trọng thực tiễn, lắng nghe nhiều chiều và kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh để có giải pháp phù hợp tiếp tục được thể hiện trong các quy định, chuẩn mực đối với cán bộ, đảng viên thời kỳ mới. Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của về những điều đảng viên không được làm đã đặt ra yêu cầu về chống “đoàn kết xuôi chiều”, “dân chủ hình thức, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh”. Nội dung này vừa khẳng định những yêu cầu cao về về kỷ luật, kỷ cương của Đảng, vừa nhấn mạnh đòi hỏi đối với bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và thái độ trung thực của mỗi đảng viên trước tập thể và công việc được giao.

Nhìn rộng hơn, một tổ chức muốn thành công, muốn đi xa và đi dài, cần phải có năng lực nhận diện đúng, đủ vấn đề và tự điều chỉnh. Điều đó đòi hỏi thông tin từ thực tiễn phải được phản ánh đầy đủ, khách quan; những ý kiến khác biệt cần được lắng nghe và xem xét trên tinh thần xây dựng; những hạn chế, thiếu sót phải được nhìn nhận thẳng thắn để kịp thời điều chỉnh. Những yếu tố này đã góp phần tạo nên quyết định đúng đắn trong lịch sử và vẫn là yêu cầu cần thiết đối với công tác lãnh đạo, quản trị trong giai đoạn hiện nay.

Trách nhiệm hôm nay

Khi nhìn lại lịch sử, chúng ta đã biết kết quả cuối cùng. Nhưng vào thời điểm phải đưa ra quyết định, Đại tướng Võ Nguyên Giáp không có sẵn câu trả lời của ngày 07/5/1954. Ông chỉ có những gì thực tế chiến trường đang cho thấy, chỉ có bản lĩnh của người chiến sỹ cách mạng, có niềm tin và trách nhiệm đối với thắng lợi của chiến dịch cũng như sinh mạng của cán bộ, chiến sĩ. Chính điều đó làm cho “quyết định khó khăn nhất” còn nguyên giá trị sau hơn bảy thập niên.

Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp là dịp để nhớ về một vị tướng tài năng, một nhà lãnh đạo có uy tín lớn của cách mạng Việt Nam, và cũng là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và người lao động Vietcombank nhìn nhận sâu sắc hơn về giá trị của sự trung thực, khách quan và tinh thần phụng sự. Đối với người lãnh đạo, trọng trách còn cao hơn, đó là xây dựng một môi trường làm việc cởi mở, nơi những ý kiến thẳng thắn, những phản biện có cơ sở được lắng nghe, tôn trọng và xem như một nguồn lực để hoàn thiện tổ chức.

Những giá trị ấy càng nổi bật hơn trong bối cảnh hiện nay, trên hành trình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khi hoạt động ngân hàng ngày càng dựa trên thông tin dữ liệu để đánh giá rủi ro và ra quyết định. Với Vietcombank, tôn trọng sự thật chính là tôn trọng dữ liệu, tín hiệu khách quan từ thực tiễn, nhìn thẳng vào thực tế để chủ động nhận diện sớm rủi ro, điểm nghẽn và những vấn đề phát sinh để kịp thời có giải pháp phù hợp và điều chỉnh khi cần thiết.

Và đó cũng là cách “sợi chỉ đỏ” của lịch sử được tiếp nối trên hành trình xây dựng và phát triển, để Vietcombank giữ vững vai trò tiên phong của ngân hàng thương mại hàng đầu, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ban Tuyên giáo Đảng ủy

[1] Những chia sẻ trong Tọa đàm "Nghệ thuật quân sự trong Chiến dịch Điện Biên Phủ - Bài học thực tiễn trong huấn luyện chiến đấu hiện nay" do Báo Quân đội nhân dân tổ chức năm 2024 (https://thanhnien.vn/quyet-dinh-kho-khan-nhat-trong-doi-cam-quan-cua-dai-tuong-vo-nguyen-giap-18524040410361011.htm)

[2] Chia sẻ của Đại tá Trần Liên, nguyên cán bộ tham mưu Trung đoàn Cao xạ 367 năm 1954, người trực tiếp tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ tại Tọa đàm "Nghệ thuật quân sự trong Chiến dịch Điện Biên Phủ - Bài học thực tiễn trong huấn luyện chiến đấu hiện nay"

[3] https://www.qdnd.vn/tuong-linh-viet-nam/cong-tac-bao-ve-an-ninh-quan-doi-gop-phan-bao-dam-cho-thang-loi-cua-chien-dich-dien-bien-phu-775763