Chuyển đổi số - Yêu cầu tất yếu của ngành ngân hàng trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi số được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những động lực quan trọng để phát triển nhanh và bền vững đất nước. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định yêu cầu đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, coi đây là động lực chủ yếu để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và hiệu quả quản trị quốc gia. Trong bối cảnh đó, ngành Ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế. Trong những năm gần đây, chuyển đổi số đã làm thay đổi căn bản phương thức hoạt động của ngành Ngân hàng. Các giao dịch tài chính ngày càng được thực hiện nhiều hơn trên nền tảng số; thanh toán điện tử phát triển mạnh mẽ; công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và chuỗi khối từng bước được nghiên cứu, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Đối với ngành ngân hàng, chuyển đổi số không chỉ là số hóa các quy trình hay thay thế hồ sơ giấy bằng hồ sơ điện tử. Quan trọng hơn, đó là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị, điều hành trên cơ sở khai thác dữ liệu, ứng dụng khoa học công nghệ, để nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, hỗ trợ hoạch định chính sách tiền tệ và tăng cường năng lực giám sát hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển nhanh, yêu cầu quản lý ngày càng phức tạp, khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, rủi ro tiềm ẩn luôn hiện hữu, việc xây dựng "Ngân hàng Trung ương số" không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Xây dựng "Ngân hàng Trung ương số" - Mục tiêu xuyên suốt của giai đoạn 2026-2030

Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 xác định ba mục tiêu lớn: xây dựng Ngân hàng Nhà nước trở thành “Ngân hàng Trung ương số”; thúc đẩy chuyển đổi số và thanh toán số trong toàn ngành Ngân hàng; đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin trong môi trường số. Điểm nhấn quan trọng nhất là xác định mục tiêu xây dựng Ngân hàng Nhà nước trở thành "Ngân hàng Trung ương số", trong đó mọi hoạt động quản lý, điều hành từng bước được thực hiện trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. Theo Kế hoạch, Ngân hàng Nhà nước sẽ tập trung phát triển hạ tầng số đồng bộ; xây dựng kho dữ liệu tập trung; nâng cao chất lượng quản trị dữ liệu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động chuyên môn; đẩy mạnh xử lý công việc trên môi trường số; hiện đại hóa công tác chỉ đạo, điều hành và cung cấp dịch vụ công trực tuyến chất lượng cao. Một trong những điểm mới của Kế hoạch là lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi hoạt động quản lý. Dữ liệu không chỉ phục vụ thống kê hay lưu trữ mà trở thành nguồn lực chiến lược, giúp nâng cao khả năng phân tích, dự báo, hỗ trợ ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và minh bạch hơn. Cùng với đó, Kế hoạch đặt mục tiêu phát triển các nền tảng dùng chung, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị trong Ngân hàng Nhà nước cũng như với các bộ, ngành và tổ chức tín dụng, tạo nên hệ sinh thái số thống nhất, đồng bộ và thông suốt.

Những mục tiêu cụ thể thể hiện quyết tâm chuyển đổi số mạnh mẽ

Khác với nhiều chương trình mang tính định hướng trước đây, Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 đã xác định nhiều mục tiêu cụ thể, có khả năng đo lường và đánh giá. Trong đó, thúc đẩy thanh toán số, phổ cập thanh toán số toàn diện cho người dân và doanh nghiệp: phấn đấu 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc các tổ chức được phép khác; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP. Đối với lĩnh vực cải cách hành chính, Ngân hàng Nhà nước phấn đấu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% tỷ lệ hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với việc giải quyết thủ tục hành chính đạt từ 95% trở lên, tiến tới đạt khoảng 99% vào năm 2030. Đối với công tác quản trị nội bộ, mục tiêu đặt ra là 100% hồ sơ công việc (trừ hồ sơ mật) được xử lý và lưu trữ trên môi trường điện tử; các nền tảng quản trị số được triển khai thống nhất trong toàn hệ thống. Đối với hạ tầng số và Dữ liệu số, 100% hệ thống thông tin quan trọng của NHNN được hiện đại hoá, 100% hạ tầng an ninh, bảo mật của NHNN đáp ứng đầy đủ mô hình 4 lớp và quy định cấp độ an toàn thông tin. Đặc biệt, Kế hoạch xác định đến năm 2030, 100% cơ quan, tổ chức sẽ sử dụng ít nhất một ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ công tác chuyên môn. Đây là bước đi thể hiện quyết tâm đưa AI trở thành công cụ hỗ trợ thường xuyên trong hoạt động quản lý nhà nước về tiền tệ và ngân hàng. Song song với đó là mục tiêu nâng cao công tác quản trị dữ liệu, xây dựng kho dữ liệu tập trung, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường khả năng phân tích phục vụ công tác điều hành.

Xây dựng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trở thành “Ngân hàng Trung ương số” (Ảnh: Thời báo ngân hàng)

Bảo đảm an toàn, an ninh mạng là điều kiện tiên quyết

Một trong những yêu cầu xuyên suốt của Kế hoạch là chuyển đổi số phải đi đôi với bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin. Trong bối cảnh các nguy cơ tấn công mạng, lộ lọt dữ liệu và gian lận công nghệ cao ngày càng gia tăng, việc xây dựng môi trường số an toàn trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ; tăng cường giám sát an toàn thông tin; hoàn thiện cơ chế bảo vệ dữ liệu; nâng cao năng lực ứng cứu sự cố; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ thông tin và an ninh mạng; đồng thời bảo đảm mọi hệ thống thông tin trước khi đưa vào khai thác đều đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn, bảo mật. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định sự thành công và tính bền vững của tiến trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng.

Thúc đẩy chuyển đổi số của toàn ngành Ngân hàng

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, việc Ngân hàng Nhà nước dẫn dắt chuyển đổi số mạnh mẽ sẽ tạo động lực lan tỏa đến toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Thông qua việc hoàn thiện thể chế, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển hạ tầng số, thúc đẩy kết nối và chia sẻ dữ liệu, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển các sản phẩm, dịch vụ số an toàn, thuận tiện và lấy khách hàng làm trung tâm. Thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục được mở rộng, các dịch vụ ngân hàng số ngày càng phổ cập đến nhiều nhóm khách hàng hơn, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Điều đó không chỉ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân mà còn thúc đẩy lưu thông hàng hóa, giảm chi phí xã hội, tăng tính minh bạch của nền kinh tế và tạo nền tảng cho sự phát triển của kinh tế số.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Công nghệ thông tin ngành Ngân hàng 2026 (Ảnh: sbv.gov.vn)

Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành Ngân hàng hiện đại

Có thể khẳng định, Quyết định số 1344/QĐ-NHNN đã mở ra một giai đoạn phát triển mới của Ngân hàng Nhà nước, hướng tới mục tiêu chuyển đổi toàn diện mô hình quản trị, hình thành "Ngân hàng Trung ương số" hiện đại, minh bạch, hiệu quả trên cơ sở lấy dữ liệu và công nghệ làm nền tảng phát triển. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, đòi hỏi sự quyết tâm cao của toàn ngành Ngân hàng; sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp công nghệ và các bộ, ngành liên quan. Đồng thời, mỗi cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong ngành cần chủ động đổi mới tư duy, nâng cao kỹ năng số, sẵn sàng thích ứng với phương thức làm việc mới, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và hiệu quả.

Với định hướng đúng đắn, mục tiêu rõ ràng và giải pháp đồng bộ, Kế hoạch chuyển đổi số của Ngân hàng Nhà nước giai đoạn 2026-2030 là nền tảng quan trọng để xây dựng "Ngân hàng Trung ương số", nâng cao năng lực quản lý, điều hành chính sách tiền tệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn ngành Ngân hàng và đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, vì mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ban Tuyên giáo Đảng ủy Vietcombank